Unia Europejska i jej wschodni sąsiedzi

Czy Unia zna swoich wschodnich sąsiadów? Czy któryś z nich ma jeszcze szansę na członkostwo w UE? Co Unia zrobi z białoruskim dyktatorem?

Oferta Unii dla sąsiadów



Europejska polityka sąsiedztwa (EPS, European Neighbourhood Policy, ENP) jest elementem unijnej polityki zagranicznej. Powstała w kontekście wielkiego rozszerzenia Unii Europejskiej w 2004 roku. W jego efekcie sąsiadami UE stały się inne niż wcześniej kraje, którym trzeba zaoferować jakąś współpracę, choć niekoniecznie wizję członkostwa. EPS skierowana jest do południowych i wschodnich sąsiadów UE. Polega na zacieśnianiu politycznej współpracy i integracji w oparciu o wspólne interesy i wartości. EPS objętych jest 16 krajów (Armenia, Azerbejdżan, Egipt, Gruzja, Izrael, Jordania, Liban, Mołdawia, Maroko, Palestyna, Tunezja, Ukraina, Algieria, Białoruś, Libia i Syria, choć te trzy ostatnie państwa bardziej są poza niż w). ENP to transakcja wiązana – kraje partnerskie wykazują się zaangażowaniem na rzecz demokracji, praw człowieka, dobrego zarządzania, gospodarki rynkowej i zrównoważonego rozwoju, a UE nagradza to np. pomocą finansową czy ułatwieniami w podróżowaniu do Unii. Europejskiej polityki sąsiedztwa nie należy utożsamiać z procesem rozszerzenia. Kraje EPS nie są automatycznie na drodze do członkostwa.


Partnerstwo Wschodnie to część EPS, narzędzie współpracy z sąsiadami Unii na Wschodzie. Powstało w 2009 (inicjatorami były Polska i Szwecja). Partnerstwo obejmuje 6 krajów - Armenię, Azerbejdżan, Białoruś, Gruzję, Mołdawię i Ukrainę. Jego zadaniem również jest pogłębianie stosunków politycznych i integracji gospodarczej w zamian za respektowanie europejskich wartości. Co dwa lata odbywają się szczyty Partnerstwa.

Białoruś, jednak partner?

Wbrew pozorom Unia utrzymuje relacje z krajem nazywanym ostatnią dyktaturą Europy np. w ramach Partnerstwa Wschodniego. Stopień udziału tego kraju w Partnerstwie zależy jednak od poszanowania przez Białoruś prawa międzynarodowego i praw człowieka. Od 2009 roku Białoruś uczestniczy w programach edukacyjnych UE. Unia jest też 2. co do wielkości partnerem handlowym tego państwa. Białorusini są w światowej czołówce w zakresie liczby wiz do strefy Schengen wydawanych na głowę mieszkańca. Od 2014 roku Unia prowadzi z Białorusią negocjacje w sprawie ułatwień wizowych. Unia chciałaby, aby na Białorusi zaprzestano stosowania kary śmierci .

Pierwsze sankcje przeciwko Białorusi wprowadzono w 2004 roku. 27 lutego 2017 Rada UE przedłużyła o rok restrykcje obejmujące embargo na broń oraz zamrożenie majątku i zakaz wjazdu dla 4 osób zamieszanych w zaginięcie innych 4 osób jeszcze w 1999 i 2000 roku. Jednocześnie spod embarga (obowiązującego od 2011 roku) wyłączono sprzęt do biatlonu. W 2016 roku Unia zakończyła restrykcje wobec 170 osób i 3 firm
w uznaniu działań Białorusi na rzecz poprawienia obopólnych relacji (np. w 2015 uwolniono resztę więźniów politycznych).

W związku z ostatnimi protestami na Białorusi i idącymi w ślad za nimi prześladowaniami Unia zaapelowała o zapewnienie swobody zrzeszania się i manifestowania w tym kraju oraz o zwolnienie osób, które pokojowo manifestowały.

Rosja - kluczowy i niełatwy sąsiad


Aneksja Krymu i Sewastopola przez Rosję miała miejsce 18 marca 2014 roku. W ramach unijnych sankcji 150 osób objętych jest zamrożeniem majątku oraz zakazem wizowym, a 37 podmiotom zamrożono majątki. Są to np. osoby odpowiadające za działania przeciwko integralności terytorialnej Ukrainy, deputowani do Dumy wybrani z Krymu i Sewastopola czy skonfiskowane firmy z Krymu czy Sewastopola. 13 marca Rada UE po raz kolejny przedłużyła te restrykcje (do 13 września 2017).

Oprócz tego w ramach sankcji gospodarczych obowiązuje np. zakaz importu towarów pochodzących z Krymu i Sewastopola; europejskie firmy i te mające siedzibę w Unii nie mogą też na Krymie inwestować; europejskie statki rejsowe nie mogą zawijać do portów na Krymie; do krymskich firm nie można eksportować towarów i technologii wykorzystywanych w transporcie, telekomunikacji, sektorze energetycznym i do wydobywania ropy, gazu i surowców mineralnych.

Joanna Różycka-Thiriet

Zapraszamy na seminarium europejskie 22 marca (środa), w godz. 17.00-18.30, w siedzibie Fundacji (Al. Ujazdowskie 37 m.5). Naszym gościem będzie dr hab. Agnieszka Legucka z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych.
Trwa ładowanie komentarzy...